Kinh tế

Chứng khoán là gì? Cách chơi chứng khoán chuẩn nhất

Niêm yết chứng khoán là gì
Tác giả - Kha Be

Chứng khoán là gì? Những thuật ngữ nào thường dùng trong chứng khoán? Là những câu hỏi mà nhiều người thắc mắc. Cùng đi tìm câu trả lời trong bài viết dưới đây.

Chứng khoán là gì?

Theo Wikipedia, chứng khoán là bằng chứng xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu đối với tài sản hoặc phần vốn của tổ chức phát hành. Chứng khoán được thể hiện bằng hình thức chứng chỉ, bút toán ghi sổ hoặc dữ liệu điện tử.

Chứng khoán là một loại hàng háo đặc biệt, mang tính trừu tượng, đại diện cho một giá trị tài chính. Hiện nay, người ta thường biết đến chứng khoán qua các loại:  chứng khoán cổ phần, chứng khoán nợ và các chứng khoán phát sinh.

Chứng khoán là gì

Chứng khoán là gì

Qua các nghiên cứu thị trường chứng khoán, các chuyên gia cho rằng ở các nền kinh tế phát triển, chứng khoán nợ có tỷ trọng giao dịch áp đảo. Ngược lại, ở những nền kinh tế mới được thành lập thị trường chứng khoán, thì loại chứng khoán cổ phần lại chiếm tỷ trọng giao dịch lớn hơn.

Chứng khoán phái sinh là gì?

Bên cạnh thắc mắc chứng khoán là gì, cũng có không ít câu hỏi về chứng khoán phát sinh là gì?

Hiểu một cách đơn giản nhất, chứng khoán phái sinh là các công cụ tài chính mà giá trị của chúng phụ thuộc vào giá của một tài sản cơ sở. Loại chứng khoán này được phép quy định quyền lợi, nghĩa vụ của các bên tham gia hợp đồng đối với việc thanh toán và/hoặc chuyển giao tài sản cơ sở với một mức giá được thỏa thuận trước vào một thời điểm nhất định trong tương lai.

Tại Việt Nam hiện nay đang có 4 loại chứng khoán phát sinh chính gồm Hợp đồng kỳ hạn; Hợp đồng tương lai; Hợp đồng quyền chọn và Hợp đồng hoán đổi. Để hiểu rõ nhất về chứng khoán phát sinh bạn cần nắm rõ 4 loại sau đây:

  • Hợp đồng kỳ hạn: Đây là một thỏa thuận giữa hai bên tham gia, giao dịch này là sự mua bán tài sản ở một thời điểm nhất định trong tương lai với mức giá được xác định ở hiện tại.
  • Hợp đồng tương lai: Hợp đồng tương lai là hợp đồng kỳ hạn được chuẩn hóa, niêm yết và giao dịch trên Sở giao dịch chứng khoán. Giao dịch diễn ra tương tự như giao dịch cổ phiếu, thực hiện thông qua giao dịch khớp lệnh hoặc giao dịch thoả thuận.
  • Hợp đồng quyền chọn: Đối với hợp đồng quyền chọn, người nắm giữ hợp đồng có quyền, nhưng không có nghĩa vụ, mua hoặc bán tại một thời điểm nhất định trong tương lai theo mức giá được xác định trước. Người bán hợp đồng có nghĩa vụ thực hiện giao dịch khi người nắm giữ hợp đồng chọn thực hiện quyền.
  • Hợp đồng hoán đổi: Hợp đồng hoán đổi là một thỏa thuận giữa hai bên về việc hoán đổi các dòng tiền phát sinh từ các công cụ tài chính trong tương lai. Đối với loại hợp đồng này cần xác định rõ ràng thời điểm hoán đổi dòng tiền và phương pháp tính toán cụ thể.
Chứng khoán khoái sinh là gì

Chứng khoán khoái sinh là gì

Không giống như giao dịch cổ phiếu, khi tiến hình giao dịch chứng khoán phát sinh bạn cần ký quỹ như một khoản đặt cọc. Điều này như thỏa thuận, đảm bảo lợi ích của cả 2 bên tham gia hợp đồng.

Thị trường chứng khoán là gì?

Thị trường chứng khoán là nơi mua bán các chứng khoán, thường được thực hiện chủ yếu tại sở giao dịch chứng khoán. Trong một số trường hợp thị trường chứng khoán còn được thực hiện tại các công ty môi giới và cả ở thị trường chợ đen.

Hiểu một cách đơn giản nhất, thị trường chứng khoán là nơi diễn ra các hoạt động trao đổi, mua bán, chuyển nhượng các loại chứng khoán. Từ những hoạt động giao dịch như trên sẽ có sự thay đổi chủ thể nắm giữ chứng khoán theo các thỏa thuận, mua bán.

Hiện nay, có 2 loại thị trường chứng khoán cơ bản như sau:

  • Thị trường sơ cấp: Bên mua sẽ mua chứng khoán lần đầu từ những người phát hành
  • Thị trường thứ cấp: Các bên sẽ mua hoặc bán lại các chứng khoán đã được giao dịch ở thị trường sơ cấp

Lưu ký chứng khoán là gì?

Trong chứng khoán còn có thuật ngữ lưu ký chứng khoán, vậy lưu ký chứng khoán là gì? Lưu ký chứng khoán hiểu đơn giản là hoạt động nhận ký gửi, bảo quản an toàn, chuyển giao và ghi nhận sở hữu chứng khoán của khách hàng trên hệ thống tài khoản lưu ký chứng khoán. Những thông tin này do Trung tâm lưu ký chứng khoán Việt Nam (VSD) quản lý nhằm đảm bảo các quyền và lợi ích liên quan đến chứng khoán của người sở hữu.

Lưu ký chứng khoán là gì

Lưu ký chứng khoán là gì

Theo quy định của Luật chứng khoán, chứng khoán của công ty đại chúng phải được lưu ký tập trung tại VSD trước khi thực hiện giao dịch. Nếu có ý định tham gia chứng khoán, bạn cần nắm rõ việc lưu ký chứng khoán được thực hiện theo nguyên tắc như sau: Khách hàng lưu ký chứng khoán tại thành viên lưu ký và thành viên lưu ký tái lưu ký chứng khoán của khách hàng tại VSD.

Lưu ký chứng khoán cần thực hiện theo quy trình nghiêm ngặt, rõ ràng và tránh tối đa sự sai sót. Các bước cơ bản để lưu ký chứng khoán tại VSD như sau: Tổng số dư trên các tài khoản lưu ký chứng khoán của khách hàng mở tại thành viên lưu ký phải luôn khớp với số dư các tài khoản lưu ký của thành viên lưu ký mở tại VSD. Số dư chi tiết trên tài khoản lưu ký chứng khoán của từng khách hàng tại thành viên lưu ký phải khớp với số liệu sở hữu của khách hàng đó tại VSD. Khi phát hiện sai sót trong thông tin tài khoản lưu ký chứng khoán của thành viên hoặc khách hàng của thành viên, VSD phải thông báo ngay cho thành viên và thành viên có trách nhiệm điều chỉnh cho phù hợp.

Chứng khoán lưu ký tại VSD là tài sản thuộc sở hữu của khách hàng, được quản lý tách biệt với tài sản của VSD và VSD không được sử dụng chứng khoán của khách hàng cho mục đích riêng.

Chơi chứng khoán là gì?

Người ta thương nhắc đến việc tham gia vào thị trường chứng khoán là chơi chứng khoán. Hiện nay, có 2 cách chơi chứng khoán phổ biến nhất mà nhiều người biết tới là:

Chơi chủ động (active trading)

Chơi chứng khoán chủ động là cách mua và bán chứng khoán dựa trên những biến động trong một khoảng thời gian ngắn và kiếm lời từ chênh lệch do biến động giá. Các chơi chứng khoán chủ động phổ biến bao gồm: Giao dịch trong ngày (Day trading), giao dịch theo vị thế (Position Trading), lướt sóng (swing trading), giao dịch chớp nhoáng (Scalping).

Chơi chứng khoán là gì

Chơi chứng khoán là gì

Chơi thụ động/bị động (passive trading)

Cách chơi thụ động là bạn không tham gia bất kỳ quyết định đầu tư cụ thể nào mà ủy thác đầu tư cho những đơn vị có chuyên môn hơn. Đây là phương pháp của những người muốn chơi chúng khoán nhưng ít kinh nghiệm hoặc không có thời gian theo dõi thị trường.

Đầu tư chứng khoán là gì?

Đầu tư chứng khoán là một trong những hình thức đầu tư gián tiếp của nhà đầu tư vào các doanh nghiệp. Theo đó, chủ đầu tư bỏ vốn để mua các chứng khoán đang lưu hành trên thị trường chứng khoán theo kế hoạch đầu tư mà mình đã đề ra sao cho có lợi nhuận nhất về phía mình.

Đầu tư chứng khoán giúp chủ đầu tư thu được lợi nhuận, phân tán rủi ro có thể gặp phải trong tương lai, thực hiện quyền kiểm soát hoặc tham gia quản trị doanh nghiệp.

Sàn chứng khoán là gì?

Một trong những thuật ngữ được nhắc nhiều nhất khi tham gia chứng khoán chính là sàn chứng khoán. Sàn giao dịch chứng khoán (còn gọi là sàn giao dịch cổ phiếu hay sàn chứng khoán) là một hình thức sàn giao dịch cung cấp các dịch vụ cho những người môi giới cổ phiếu, người mua bán cổ phiếu để trao đổi các cổ phiếu, trái phiếu và các loại chứng khoán khác.

Tại đây còn cung cấp các dịch vụ cho việc phát hành và thu hồi chứng khoán, các phương tiện tài chính và các sự kiện như việc chi trả lợi tức và cổ tức.

Hiện nay, chứng khoán được giao dịch trên sàn giao dịch chứng khoán gồm: Các cổ phiếu do các công ty phát hành, các chứng chỉ quỹ và các sản phẩm hợp tác đầu tư, trái phiếu.

Sàn chứng khoán trực tuyến

Sàn chứng khoán trực tuyến

Sàn giao dịch chứng khoán là thành phần quan trọng nhất và không thể thiếu của một thị trường chứng khoán. Một số trường hợp không cần phải phát hành cổ phiếu thông qua sàn giao dịch và cổ phiếu cũng không bị bắt buộc phải giao dịch trên sàn. Đây được gọi là giao dịch ngoài sàn hay mua bán thẳng. Đây là cách thường thấy để giao dịch các trái phiếu.

Thông thường, các chào giá chứng khoán sẽ được thực hiện tại thị trường sơ cấp và việc giao dịch sau đó được thực hiện tại thị trường thứ cấp.

Môi giới chứng khoán là gì?

Môi giới chứng khoán là người đại diện, bảo vệ quyền lợi cho khách hàng, có thể là tổ chức hay cá nhân. Họ làm điều này thông qua việc tư vấn, thực hiện các giao dịch.

Thông thường, người môi giới chứng khoán sẽ thu thập và thẩm định thông tin về thị trường cổ phiếu trong hoặc ngoài nước, chứng khoán và trái phiếu chính phủ. Với những thông tin đã thu thập, thẩm định có thể đưa ra lời khuyên thích hợp cho khách hàng.

Người môi giới chứng khoán có thể giúp phân tích và giải thích cho thân chủ về phương thức hoạt động của thị trường chứng khoán nhằm hướng tới sự thành công trong đầu tư chứng khoán.

Sở giao dịch chứng khoán là gì?

Sở Giao dịch Chứng khoán là một bộ phận không thể thiếu được trên thị trường chứng khoán. Đây là doanh nghiệp hoạt động theo khuôn khổ pháp luật về chứng khoán và kinh doanh. Tại Sở Giao dịch Chứng khoán, các giao dịch được tập trung tại một địa điểm, các lệnh được chuyển tới sàn giao dịch và tham gia vào quá trình ghép lệnh để hình thành nên giá giao dịch.

Có ba hình thức sở hữu của Sở Giao dịch Chứng khoán trên thế giới là Hình thức sở hữu nhà nước; Hình thức sở hữu thành viên; Hình thức công ty cổ phần.

Cơ cấu tổ chức Sở Giao dịch Chứng khoán bao gồm:

Đại hội đồng Cổ đông (hình thức sở hữu công ty cổ phần);

Hội đồng Quản trị hay Hội đồng Thành viên;

Tổng Giám đốc;

Bộ phận Chức năng, giúp việc.

Sở giao dịch chứng khoán

Sở giao dịch chứng khoán

CE trong chứng khoán là gì?

Một trong những từ viết tắt trong chứng khoán mà không phải ai cũng biết chính là CE. Vậy CE trong chứng khoán là gì?

Nếu bạn có ý định chơi chứng khoán trước hết cần phải biết các ký hiệu trong bảng chứng khoán và CE là một ví dụ tiêu biểu.

Trong bảng lớn ghi theo dõi chi tiết giao dịch trong mỗi sàn chứng khoán thường bao gồm mã chứng khoán, giá, khối lượng giao dịch… Mỗi công ty chứng khoán sẽ có một kiểu bảng khác nhau, nhưng về cơ bản sẽ giống nhau. Trong bảng chứng khoán có cột màu tím, chính là giá trần tức là mức giá cao nhất của một cổ phiếu có thể đạt được trong ngày. Giá trần ký hiệu là CE, viết tắt của từ Cell. Công thức tính: Giá trần = Giá tham chiếu + (Giá tham chiếu * Biên độ giao động giá)

Niêm yết chứng khoán là gì?

Niêm yết chứng khoán là việc đưa các chứng khoán có đủ tiêu chuẩn vào đăng ký và giao dịch tại thị trường giao dịch tập trung (Trung tâm Giao dịch Chứng khoán, Sở Giao dịch Chứng khoán). Để có thể được niêm yết tại một Sở giao dịch chứng khoán nào đó thì công ty xin niêm yết phải đáp ứng đủ các tiêu chuẩn do Sở đó đặt ra.

Mỗi Sở giao dịch chứng khoán có những điều kiện đặt ra khác nhau theo những quy chuẩn riêng. Để đảm bảo cho sự hoạt động an toàn đồng thời phù hợp với mục đích hoạt động của từng Sở giao dịch chứng khoán.

Niêm yết chứng khoán là gì

Niêm yết chứng khoán là gì

Điểm chứng khoán là gì? Chỉ số chứng khoán là gì?

Điểm chứng khoán hay còn chỉ số thị trường chứng khoán là một giá trị thống kê phản ánh tình hình của thị trường chứng khoán. Chỉ số thị trường chứng khoán được tổng hợp từ danh mục các cổ phiếu theo phương pháp tính nhất định bao gồm các cổ phiếu có những điểm chung như cùng niêm yết tại một sở giao dịch chứng khoán, cùng ngành hay cùng mức vốn hóa thị trường. Các chỉ số chứng khoán này có thể do sở giao dịch chứng khoán định ra, cũng có thể do hãng thông tin…

Các chỉ số thị trường chứng khoán của Việt Nam có những loại cơ bản như sau: Vietnam Securities Indexes, HASTC – Index, VN – Index, VIR – Index, HNX-Index, Upcom -Index, VN30, HNX30, VNX Allshare, VNX50…

Margin trong chứng khoán là gì?

Margin hay giao dịch ký quỹ là một thuật ngữ chỉ việc dùng đòn bẩy tài chính trong đầu tư chứng khoán. Đây là dịch vụ cung cấp bởi Công ty Chứng khoán cho phép nhà đầu tư vay tiền để mua số lượng cổ phiếu có giá trị lớn hơn giá trị tài sản ròng của nhà đầu tư có trong tài khoản chứng khoán.

Theo các chuyên gia, việc dùng margin chỉ thích hợp cho việc đầu tư ngắn hạn, đánh nhanh rút nhanh, giúp gia tăng lợi nhuận. Nhà đầu tư nên dùng margin khi nhận thấy thị trường đang bước vào một đợt tăng giá mới kéo dài từ 1 đến vài tháng và cần phải phân tích rất kỹ để hạn chế rủi ro. Việc dùng margin dài hạn nhưng không có kiến thức vững và kinh nghiệm tốt sẽ dẫn đến việc rủi ro ngày một cao hơn và đem đến kết quả không cao.

Margin trong chứng khoán là gì

Margin trong chứng khoán là gì

Room trong chứng khoán là gì?

Một trong những thuật ngữ thường dùng trong chứng khoán nhưng không phải ai cũng hiểu chính là room, vậy room trong chứng khoán là gì? Room là số lượng chứng khoán còn lại nước ngoài còn được phép mua. Theo quy định của Luật thì tổng các nhà đầu tư nước ngoài được phép sở hữu 49% số cổ phần đang lưu hành trên thị trường của các Công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán.

Hiện nay, việc nới room cho công ty chứng khoán là điều dễ thực hiện hơn do hiện tại đã cho phép thành lập công ty chứng khoán 100% vốn nước ngoài.

RTT trong chứng khoán là gì?

Một khái niệm nữa rất dễ bắt gặp trong chứng khoán chính là RTT. RTT chính là tỷ lệ thực tế của tiểu khoản ký quỹ. Tỷ lệ ký quỹ là tỷ lệ phần trăm (%) giữa giá trị tài sản đảm bảo và tổng dư nợ vay của khách hàng trừ đi tiền mặt có trong tài khoản và trừ đi tiền bán chứng khoán đang trên đường về tài khoản.

Chứng khoán kinh doanh là gì?

Chứng khoán kinh doanh là chứng khoán ban đầu được mua và nắm giữ cho mục đích kinh doanh trong ngắn hạn. Loại chứng khoán này ban đầu được ghi nhận theo giá vốn, sau đó được ghi nhận theo giá vốn trừ dự phòng giảm giá chứng khoán. Các hoạt động chứng khoán kinh doanh sẽ được ghi nhận trên báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh hợp nhất theo số thuần.

Chứng khoán kinh doanh là gì

Chứng khoán kinh doanh là gì

Chứng khoán nợ là gì?

Bên cạnh chứng khoán kinh doanh, chứng khoán nợ cũng là vấn đề được nhiều nhà đầu tư quan tâm. Chứng khoán nợ là những giấy tờ, chứng chỉ điện tử hoặc bút toán ghi sổ có, lưu hành trên thị trường, chứng nhận mối quan hệ chủ nợ của người nắm giữ giấy tờ, chứng chỉ đó đối với người phát hành.

Hiện nay, chứng khoán nợ thường tồn tại dưới nhiều dạng khác nhau, như trái phiếu (bond), chứng khoán dạng nợ (debenture) và giấy tờ (note), các công cụ thị trường tiền (money market instruments), các công cụ tài chính phát sinh (financial derivatives).

Hy vọng rằng thông qua bài viết bạn sẽ hiểu thêm về chứng khoán là gì, đầu tư chứng khoán là gì và một số thuật ngữ chuyên môn. Từ đó có thể thiết kế những kế hoạch đầu tư phù hợp và đúng đắn nhất.

Chúc bạn luôn thành công trong kế hoạch đầu tư chứng khoán của mình!

Tác giả

Kha Be